WebP یا AVIF؛ کدام فرمت برای تصاویر سایت بهتر است؟

WebP چیست؟

WebP یک فرمت تصویر مدرن است که برای استفاده در وب توسعه داده شده است. این فرمت می‌تواند از فشرده‌سازی با اتلاف و بدون اتلاف پشتیبانی کند و همچنین قابلیت‌هایی مانند شفافیت و انیمیشن را ارائه دهد.

هدف اصلی WebP کاهش حجم تصاویر و در نتیجه کاهش داده مورد نیاز برای انتقال آن‌ها در وب است. کاهش حجم تصاویر می‌تواند به بارگذاری سریع‌تر صفحات، مخصوصاً در اتصال‌های کندتر، کمک کند.

AVIF چیست؟

AVIF یک فرمت تصویر جدیدتر است که بر پایه فناوری فشرده‌سازی AV1 ساخته شده است. این فرمت با هدف ارائه کیفیت مناسب در حجم پایین برای استفاده در وب و سایر کاربردهای تصویری توسعه یافته است.

AVIF می‌تواند از ویژگی‌هایی مانند شفافیت، محدوده دینامیکی بالا و فشرده‌سازی با اتلاف و بدون اتلاف پشتیبانی کند.

تفاوت WebP و AVIF در یک نگاه

آیا AVIF از WebP بهتر است؟

پاسخ کوتاه این است: همیشه نه.

AVIF در بسیاری از تصاویر می‌تواند فایل کوچک‌تری با کیفیت قابل‌قبول ایجاد کند، اما این به معنی آن نیست که برای تمام تصاویر و تمام پروژه‌ها انتخاب بهتری است.

نوع تصویر، سطح فشرده‌سازی، اندازه تصویر و ابزار مورد استفاده برای تبدیل می‌توانند نتیجه را تغییر دهند. بنابراین مقایسه واقعی فایل‌های خروجی سایت اهمیت بیشتری از مقایسه تئوری فرمت‌ها دارد.

مقایسه حجم WebP و AVIF

یکی از مهم‌ترین دلایل استفاده از فرمت‌های مدرن، کاهش حجم فایل است. در بسیاری از سناریوها AVIF می‌تواند نسبت به WebP فایل کوچک‌تری ایجاد کند و در عین حال کیفیت بصری مناسبی حفظ شود.

با این حال، اختلاف حجم به نوع تصویر وابسته است. تصویری که دارای رنگ‌های ساده و جزئیات محدود است ممکن است با WebP نیز به حجم بسیار مناسبی برسد، در حالی که تصاویر پیچیده‌تر می‌توانند از قابلیت‌های فشرده‌سازی AVIF بیشتر بهره ببرند.

بنابراین بهتر است به جای تعیین یک درصد ثابت برای کاهش حجم، تصاویر واقعی سایت را با تنظیمات مشابه در هر دو فرمت تبدیل و نتیجه را مقایسه کنید.

WebP یا AVIF برای تصاویر عکاسی؟

برای عکس‌های واقعی مانند تصاویر محصولات، طبیعت، افراد و محیط، هر دو فرمت می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند.

AVIF در بسیاری از موارد می‌تواند نسبت فشرده‌سازی به کیفیت بسیار خوبی ارائه دهد، اما باید کیفیت خروجی را با چشم و ابزارهای مناسب بررسی کرد. فشرده‌سازی شدید ممکن است باعث ایجاد Artifact یا کاهش جزئیات شود.

WebP یا AVIF برای تصاویر گرافیکی؟

انتخاب فرمت برای تصاویر گرافیکی به نوع محتوا بستگی دارد. برای برخی تصاویر دارای رنگ‌های ساده، لوگوها یا گرافیک‌هایی که به شفافیت نیاز دارند، WebP می‌تواند گزینه ساده و مناسبی باشد.

AVIF نیز از شفافیت پشتیبانی می‌کند و می‌تواند برای بسیاری از این موارد استفاده شود. با این حال، در تصاویر بسیار ساده باید حجم خروجی واقعی را مقایسه کرد.

تفاوت کیفیت WebP و AVIF

کیفیت تصویر فقط به فرمت وابسته نیست. تنظیمات Encoder و سطح فشرده‌سازی تأثیر بسیار زیادی روی نتیجه نهایی دارند.

ممکن است یک فایل AVIF با تنظیمات نامناسب کیفیت پایین‌تری از یک WebP با تنظیمات مناسب داشته باشد. بنابراین مقایسه «فرمت به فرمت» بدون یکسان‌سازی شرایط آزمایش، نتیجه دقیقی ارائه نمی‌کند.

آیا AVIF سرعت سایت را بیشتر می‌کند؟

اگر AVIF بتواند تصویر را با کیفیت مورد نیاز در حجم پایین‌تری ارائه کند، داده کمتری برای انتقال از شبکه مورد نیاز خواهد بود و این موضوع می‌تواند به عملکرد بهتر کمک کند.

اما حجم فایل تنها عامل سرعت نیست. اندازه واقعی تصویر، نحوه تحویل آن، CDN، Cache، موقعیت کاربر، سرعت شبکه و اولویت بارگذاری نیز اهمیت دارند.

بنابراین تبدیل تصاویر به AVIF بدون اصلاح سایر مشکلات عملکردی، لزوماً باعث سریع شدن چشمگیر کل سایت نخواهد شد.

ارتباط WebP و AVIF با Core Web Vitals

بهینه‌سازی تصاویر می‌تواند در عملکرد صفحات و به‌خصوص نمایش محتوای اصلی نقش داشته باشد. یکی از معیارهای مهم در این زمینه LCP یا Largest Contentful Paint است.

اگر عنصر LCP یک تصویر بزرگ باشد، کاهش حجم و ارائه صحیح آن می‌تواند به بهبود زمان بارگذاری کمک کند.

با این حال، نباید تمام مشکلات LCP را به فرمت تصویر نسبت داد. TTFB، CSS، JavaScript، نحوه بارگذاری منابع و ساختار صفحه نیز می‌توانند روی این معیار تأثیر داشته باشند.

آیا WebP و AVIF برای سئو مناسب هستند؟

هر دو فرمت می‌توانند برای تصاویر وب مناسب باشند. موتورهای جستجو برای درک بهتر تصاویر به اطلاعاتی مانند متن جایگزین، محتوای اطراف تصویر و داده‌های صفحه توجه می‌کنند و انتخاب فرمت تصویر به‌تنهایی عامل مستقیم رتبه‌بندی نیست.

مزیت اصلی استفاده از WebP یا AVIF از منظر فنی، کاهش حجم و کمک به عملکرد بهتر صفحه است.

در کنار انتخاب فرمت، مواردی مانند alt text مناسب، نام فایل توصیفی، ابعاد صحیح و استفاده از تصویر مرتبط با محتوای صفحه نیز باید رعایت شوند.

آیا استفاده از AVIF باعث افت سئو می‌شود؟

استفاده صحیح از AVIF به‌خودی‌خود باعث افت سئو نمی‌شود. مسئله اصلی این است که تصویر برای کاربران و موتورهای جستجو به شکل قابل دسترس و صحیح ارائه شود.

باید مطمئن شوید تصاویر در مرورگرها و سیستم‌های مورد نظر به درستی نمایش داده می‌شوند و فرآیند تبدیل فرمت باعث کاهش بیش از حد کیفیت یا از دست رفتن اطلاعات مهم تصویر نشده است.

استفاده هم‌زمان از AVIF و WebP

لازم نیست حتماً بین WebP و AVIF یکی را برای تمام تصاویر سایت انتخاب کنید. در معماری‌های مدرن می‌توان از تکنیک‌هایی مانند عنصر picture برای ارائه فرمت مناسب به مرورگر استفاده کرد.

نمونه ساده:

<picture>
  <source srcset="/images/product.avif" type="image/avif">
  <source srcset="/images/product.webp" type="image/webp">
  <img src="/images/product.jpg" alt="تصویر محصول">
</picture>

در این ساختار، مرورگر می‌تواند در صورت پشتیبانی از AVIF، نسخه AVIF را انتخاب کند و در صورت نیاز به سراغ WebP یا فرمت جایگزین برود.

آیا باید برای همه تصاویر سه نسخه داشته باشیم؟

ایجاد هم‌زمان JPEG، WebP و AVIF برای همه تصاویر می‌تواند فضای ذخیره‌سازی بیشتری مصرف کند و فرآیند مدیریت رسانه را پیچیده‌تر کند.

اگر زیرساخت سایت یا CDN امکان تبدیل و ارائه خودکار تصاویر را دارد، بهتر است از همان قابلیت استفاده شود. در غیر این صورت باید بر اساس نیاز پروژه مشخص شود که نگهداری چند نسخه از تصاویر ارزش پیچیدگی اضافی را دارد یا خیر.

WebP یا AVIF برای وردپرس؟

هر دو فرمت را می‌توان در پروژه‌های وردپرسی استفاده کرد، اما روش پیاده‌سازی به نسخه وردپرس، قالب، افزونه‌های بهینه‌سازی تصویر و زیرساخت سایت بستگی دارد.

در وردپرس بهتر است سیستم مدیریت تصاویر به شکلی تنظیم شود که نسخه‌های بهینه‌شده با ابعاد مناسب تولید شوند و هنگام نمایش صفحه، تصویر مناسب بر اساس اندازه نمایش داده شود.

نصب چند افزونه مختلف برای تبدیل تصویر، Lazy Loading و بهینه‌سازی تصاویر بدون بررسی عملکرد آن‌ها می‌تواند باعث ایجاد فایل‌های تکراری یا تنظیمات متداخل شود.

نکته مهم درباره تصاویر WordPress

یکی از مهم‌ترین مسائل در بهینه‌سازی تصاویر وردپرس، فقط فرمت فایل نیست؛ بلکه ابعاد تصویر نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.

اگر تصویری با عرض 3000 پیکسل در فضایی با عرض 600 پیکسل نمایش داده شود، حتی اگر فایل آن AVIF باشد، ممکن است همچنان منابع بیشتری از حد نیاز مصرف کند.

بنابراین بهتر است وردپرس و قالب سایت نسخه‌های مناسب تصویر را بر اساس اندازه نمایش تولید و استفاده کنند.

آیا برای لوگو باید از WebP یا AVIF استفاده کنیم؟

برای لوگوها و آیکون‌هایی که ماهیت برداری دارند، SVG در بسیاری از موارد گزینه مناسب‌تری است. تبدیل یک لوگوی برداری ساده به WebP یا AVIF لزوماً بهترین انتخاب نیست.

اگر تصویر به شکل Raster طراحی شده باشد، انتخاب بین WebP و AVIF باید بر اساس نیاز واقعی و کیفیت خروجی انجام شود.

WebP یا AVIF برای تصاویر شفاف؟

هر دو فرمت می‌توانند از شفافیت پشتیبانی کنند. بنابراین انتخاب باید بر اساس حجم، کیفیت، سازگاری و نحوه ارائه تصویر انجام شود.

برای گرافیک‌هایی که تعداد زیادی رنگ ساده یا جزئیات محدود دارند، بهتر است خروجی WebP و AVIF به‌صورت واقعی مقایسه شود.

آیا AVIF همیشه حجم کمتری دارد؟

خیر. AVIF معمولاً پتانسیل فشرده‌سازی بسیار خوبی دارد، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که هر تصویر AVIF از نسخه WebP آن کوچک‌تر باشد.

Encoder مورد استفاده، تنظیمات کیفیت، ابعاد تصویر، نوع محتوا و حتی نسخه ابزار تبدیل می‌توانند روی حجم نهایی اثر بگذارند.

به همین دلیل برای یک وب‌سایت حرفه‌ای بهتر است نمونه‌ای از تصاویر واقعی سایت انتخاب شود و خروجی هر دو فرمت با کیفیت بصری قابل قبول مقایسه شود.

چه زمانی WebP انتخاب بهتری است؟

• وقتی به یک فرمت مدرن و جاافتاده برای وب نیاز دارید.
• وقتی فرآیند بهینه‌سازی تصویر باید ساده باشد.
• وقتی ابزارها و سیستم فعلی سایت WebP را به‌خوبی پشتیبانی می‌کنند.
• وقتی تفاوت حجم AVIF برای تصاویر شما قابل‌توجه نیست.
• وقتی می‌خواهید مدیریت رسانه ساده‌تر باشد.

چه زمانی AVIF انتخاب بهتری است؟

• وقتی کاهش بیشتر حجم تصاویر اهمیت زیادی دارد.
• وقتی زیرساخت سایت یا CDN به‌خوبی AVIF را پشتیبانی می‌کند.
• وقتی تصاویر واقعی سایت با AVIF کیفیت و حجم بهتری ارائه می‌دهند.
• وقتی مرورگرهای هدف پروژه از AVIF پشتیبانی مناسبی دارند.
• وقتی فرآیند تبدیل و ارائه خودکار تصاویر در زیرساخت وجود دارد.

برای یک سایت حرفه‌ای چه روشی پیشنهاد می‌شود؟

برای بسیاری از سایت‌های امروزی، بهترین رویکرد این نیست که یک فرمت را برای تمام شرایط انتخاب کنیم. بهتر است زیرساخت سایت بتواند تصویر مناسب را بر اساس شرایط کاربر و پشتیبانی مرورگر ارائه کند.

یک معماری مناسب می‌تواند شامل AVIF به‌عنوان گزینه اول، WebP به‌عنوان گزینه جایگزین و در صورت نیاز یک فرمت سازگار دیگر باشد.

در کنار آن باید تصاویر با ابعاد مناسب، حجم منطقی، Lazy Loading برای تصاویر غیرضروری و سیاست Cache مناسب ارائه شوند.

چک‌لیست بهینه‌سازی تصاویر سایت

1. فرمت مناسب تصویر را بر اساس نوع محتوا انتخاب کنید.
2. حجم واقعی WebP و AVIF را روی تصاویر سایت مقایسه کنید.
3. تصاویر را با ابعاد مورد نیاز صفحه ارائه کنید.
4. از تصاویر بزرگ‌تر از فضای نمایش خودداری کنید.
5. تصاویر خارج از محدوده دید را در صورت مناسب بودن Lazy Load کنید.
6. تصویر اصلی و LCP را به شکل صحیح اولویت‌بندی کنید.
7. Cache مناسب برای تصاویر تنظیم کنید.
8. در صورت نیاز از CDN استفاده کنید.
9. برای تصاویر محتوایی alt مناسب بنویسید.
10. پس از تغییرات، عملکرد صفحات را دوباره اندازه‌گیری کنید.

اشتباهات رایج در انتخاب فرمت تصویر

انتخاب فرمت فقط بر اساس حجم

کوچک‌ترین فایل همیشه بهترین فایل نیست. اگر کاهش حجم باعث افت محسوس کیفیت تصویر شود، نتیجه مناسبی برای کاربر ایجاد نخواهد شد.

تبدیل تمام تصاویر بدون بررسی

بهتر است ابتدا نمونه‌های واقعی تصاویر سایت بررسی شوند. نوع تصویر و تنظیمات Encoder روی نتیجه نهایی تأثیر زیادی دارند.

نادیده گرفتن ابعاد تصویر

استفاده از یک تصویر بسیار بزرگ حتی در فرمت AVIF نیز می‌تواند غیرضروری باشد.

استفاده از Lazy Loading برای تصویر اصلی

تصویر مهم بالای صفحه ممکن است عنصر LCP باشد و Lazy Loading نامناسب آن می‌تواند نمایش محتوای اصلی را به تأخیر بیندازد.

جمع‌بندی

WebP و AVIF هر دو گزینه‌های مناسبی برای بهینه‌سازی تصاویر وب هستند. AVIF در بسیاری از شرایط می‌تواند حجم بسیار مناسبی در ازای کیفیت ارائه دهد، در حالی که WebP فرمت جاافتاده و کاربردی‌ای است که در طیف گسترده‌ای از پروژه‌ها استفاده می‌شود.

اگر زیرساخت سایت از AVIF به‌خوبی پشتیبانی می‌کند و تصاویر واقعی شما با این فرمت حجم و کیفیت بهتری دارند، استفاده از AVIF می‌تواند انتخاب بسیار خوبی باشد. در پروژه‌هایی که سادگی، سازگاری و پشتیبانی گسترده‌تر اهمیت بیشتری دارد، WebP نیز گزینه قدرتمندی است.

در بسیاری از پروژه‌های حرفه‌ای، بهترین راهکار استفاده از AVIF به‌عنوان گزینه اول و WebP به‌عنوان fallback است؛ البته به شرطی که زیرساخت سایت، CDN یا سیستم مدیریت تصاویر بتواند این فرآیند را به شکل صحیح پیاده‌سازی کند.

در نهایت، فرمت تصویر فقط یکی از عوامل سرعت سایت است. ابعاد مناسب تصاویر، فشرده‌سازی، Cache، CDN، نحوه بارگذاری و اولویت‌بندی منابع نیز باید هم‌زمان مورد توجه قرار گیرند.

منابع

• Google Search Central – Image SEO Best Practices
• Google Developers – WebP
• MDN Web Docs – Image file type and format guide
• web.dev – Fast load times
• Alliance for Open Media – AVIF